Samen leven begint op school: Een onderzoek naar de school als gemeenschap

De VO-raad is een vereniging van meer dan 250 schoolbesturen en bijna 650 scholen in het voortgezet onderwijs. Het doel van de VO-raad is om de onderwijskwaliteit te bevorderen en scholen te ondersteunen bij de ontwikkeling van het onderwijs voor bijna 1 miljoen leerlingen. 

De VO-raad vroeg Goed geschud een verkennend onderzoek te doen naar een thema dat leeft binnen het vo, maar waar nog veel over onbekend is: de school als gemeenschap. Wat is de school als gemeenschap? Wat bedoelen scholen daar eigenlijk mee? En, hoe geef je dat vorm in de praktijk?

De focus van het onderzoek was vanaf het begin scherp: wat verstaan scholen zelf eigenlijk onder de school als gemeenschap? En, hoe werken zij hieraan? De centrale vraag luidde daarom: “Wat wordt er in en door het vo verstaan onder de school als gemeenschap en hoe kan een school meer als gemeenschap functioneren?”

Naast het zoeken naar antwoorden, was het doel ook om het gesprek over de school als gemeenschap op gang te brengen. Het eindresultaat is dan ook meer dan een rapport – het is een uitnodiging om de dialoog aan te gaan.

Om grip te krijgen op het abstracte begrip van ‘de school als gemeenschap’, combineerden we wetenschappelijke kennis met ervaringen uit de praktijk. We bouwden een stevige theoretische basis aan de hand van wetenschappelijke artikelen, vakliteratuur en bestaande onderzoeken.

Vervolgens trokken we het land in: we observeerden participatief op drie scholen en organiseerden focusgroepen met leerlingen, ouders en onderwijsprofessionals. Ook spraken we met Willemijn Rinnooy Kan, expert op het gebied van burgerschapsonderwijs, over de school als gemeenschap.

Alle verzamelde inzichten zijn samengebracht in een helder en toegankelijk rapport. Geen dik, allesomvattend boekwerk, maar een publicatie die informeert, inspireert en concrete handvatten biedt. Het document biedt niet alleen antwoorden op vragen, maar ook inspiratie en handvatten voor scholen die met dit thema aan de slag willen.

De praktijk kreeg een prominente plek: de scholen die we bezochten in de onderzoeksfase (het Edith Stein College in Den Haag, het Emmacollege in Heerlen en Het Rijks in Nijmegen) zijn afzonderlijk uitgelicht en geven een levendig beeld van hoe een school als gemeenschap eruit kan zien.

Benieuwd naar het eindrapport? Neem hier een kijkje.

De samenwerking met de VO-raad kenmerkte zich door goede afstemming en constructieve uitwisseling. Dankzij de gezamenlijke reflectie en de zorgvuldige aanpak werd het resultaat erg positief ontvangen en werd de samenwerking gewaardeerd.

De projectleider van het onderzoek bij de VO-raad zegt hierover het volgende:

“Ik heb de samenwerking als heel fijn ervaren, het contact was prettig, en ik ben tevreden over het eindproduct!”

Sterre Grootswagers, projectleider van het onderzoek bij de VO-raad